Uzatma devreleri nedir?

Uzatma, on beşer dakikalık iki devreden oluşur ve toplam otuz dakika ek futbol anlamına gelir. Normal sürenin bitişiyle uzatmanın başlaması arasında oyunculara kısa bir toparlanma payı tanınır; iki uzatma devresi arasında ise uzun bir devre arası verilmez, takımlar hızla kale değiştirir ve oyun sürer.

Uzatma devreleri de normal devreler gibi işler: her devrenin sonuna hakem, kaybedilen zamanı telafi eden uzatma süresi ekleyebilir. Oyuncu değişikliği hakları açısından da turnuvalar genellikle uzatmaya ek bir değişiklik hakkı tanır; bunun ayrıntısı her organizasyonun kendi talimatında düzenlenir.

Uzatma yalnız kazananın zorunlu olduğu maçlarda devreye girer: kupa finalleri, eleme turları ve turnuvaların eleme aşamaları bunun tipik örnekleridir. Lig maçında eşitlik geçerli bir sonuçtur; doksan dakika berabere biten lig maçı uzatmaya gitmez, puanlar paylaşılır.

Çift maçlı eleme turlarında uzatma, ikinci maçın sonunda toplam skor eşitse oynanır. Bazı turnuvalar ise kendi talimatlarıyla uzatmayı tümüyle atlayıp beraberlikte doğrudan seri penaltılara geçmeyi tercih edebilir; hangi formatın geçerli olduğu turnuvadan turnuvaya değişir.

Otuz dakikalık ek sürenin sonunda eşitlik hâlâ bozulmamışsa kazanan seri penaltılarla belirlenir. Uzatmada atılan goller maçın skoruna olağan biçimde işlenir; seri penaltılar ise ayrı bir bölümdür ve maç istatistiklerinde skordan ayrı gösterilir.

Futbol tarihinde uzatmayı kısaltmaya yönelik denemeler de yapıldı: altın gol kuralı uzatmada atılan ilk golle maçı bitiriyor, gümüş gol ilk uzatma devresi sonunda önde olan takımı kazanan ilan ediyordu. Her iki uygulama da kaldırıldı; bugünkü standart, otuz dakikanın tamamının oynanmasıdır.