Penaltı nedir?

Penaltının tek koşulu yerdir: direkt serbest vuruş gerektiren bir ihlal, savunan takım tarafından kendi ceza sahası içinde yapıldığında vuruş penaltıya dönüşür. Rakibe yapılan tekme, çelme, itme ve tutma gibi temas ihlalleriyle elle oynama bu kapsamdadır. Topun o an nerede olduğu değil, ihlalin nerede yapıldığı belirleyicidir.

VAR kullanılan maçlarda penaltı kararları video hakemin incelediği dört karar türünden biridir: verilen penaltı geri alınabilir, verilmeyen penaltı sonradan verilebilir. Bu yüzden ceza sahasındaki tartışmalı temaslar, oyun devam ederken bile arka planda kontrol edilir.

Top, kale çizgisinin tam ortasına 11 metre uzaklıktaki penaltı noktasına konur. Vuruşu kullanacak oyuncu hakeme açıkça belli olmalıdır. Kaleci, vuruş yapılana kadar en az bir ayağının bir bölümünü kale çizgisi üzerinde veya hizasında tutmak zorundadır; öne fırlayıp kurtardığı penaltı tekrar edilebilir. Diğer tüm oyuncular vuruş anına kadar ceza sahasının, penaltı yayının ve topun gerisinde bekler.

Vuruşu kullanan oyuncu koşusu sırasında ritim değiştirebilir; ancak koşuyu tamamlayıp vuruş hareketini yaptıktan sonra durup kaleciyi aldatması ihlaldir. Penaltıdan seken topu, başka bir oyuncuya değmeden vuruşu kullanan oyuncunun tekrar oynaması da kural dışıdır; kaleciden veya direkten dönen top ise herkes için oyundadır.

Penaltı kültürü kendi kavramlarını üretmiştir. Panenka, kalecinin köşeye uzanacağını varsayıp topu ortaya, ağırlaştırılmış bir aşırtmayla bırakma tekniğidir; adını 1976'da bu vuruşla Avrupa Şampiyonası finalini bitiren Antonin Panenka'dan alır. Yüksek risk taşır: kaleci beklerse top kolayca kucağına gider.

Seri penaltılar ise maç içindeki penaltıdan ayrı bir formattır: eleme maçı berabere bittiğinde kazananı belirlemek için takımlar sırayla vuruş kullanır. ABBA, bu serilerde vuruş sırasını iki takım arasında daha dengeli dağıtmak için denenmiş bir düzendir; yaygın uygulama yine klasik dönüşümlü sıradır.