Wat is een hattrick in voetbal?

De oorsprong ligt in het negentiende-eeuwse cricket: een bowler die drie spelers uitschakelde met drie opeenvolgende ballen, werd door zijn club beloond met een hoed. Van daaruit nestelde de uitdrukking zich in het sporttaalgebruik en werd het voetbal de naam voor drie doelpunten in een enkele wedstrijd.

In de voetbalcultuur behoort een hattrick tot de hoogtepunten van individuele prestaties. De traditie om de wedstrijdbal mee naar huis te nemen hoort erbij: de maker van drie doelpunten die de bal claimt, is in veel competities een ongeschreven regel.

Elke drie doelpunten in dezelfde wedstrijd volstaan; ze hoeven niet achter elkaar of in dezelfde helft te vallen. Doelpunten uit strafschoppen en standaardsituaties tellen mee. In bekerwedstrijden tellen doelpunten tijdens de verlenging mee; de strafschoppenserie na het laatste fluitsignaal niet, omdat die pogingen geen wedstrijddoelpunten zijn.

Er bestaat ook een bijzondere vorm: een speler die scoort met het hoofd, de rechtervoet en de linkervoet, noteert een perfecte hattrick. Drie doelpunten zonder dat een andere speler ertussen scoorde, wordt vaak omschreven als een vlekkeloze weg naar de hattrick.

Een hattrick is een zeldzame gebeurtenis, en juist daarom dient het als een van de symbolische drempels voor afwerkingskwaliteit. Een speler die meer dan één hattrick in een seizoen produceert, zit in een uitzonderlijke scoringsvorm, en het aantal hattricks in een carrière is een van de statistieken waarmee grote aanvallers vergeleken worden.

Vanuit teamanalyse markeert een hattrick de wedstrijden die één speler bijna in zijn eentje besliste. De spreiding van de drie doelpunten draagt ook informatie: drie afwerkingen van dichtbij wijzen op uitstekende bediening, terwijl doelpunten van afstand wijzen op een individuele uitbarsting.